Charlie, autisme en de tienertrans-trend

Een Nieuw-Zeelandse moeder vertelt hoe haar zoon met Asperger kort na de lockdown zei transgender te zijn, nadat hij online transgender personen had ontmoet, en hoe de kliniek bij het eerste bezoek al over puberteitsremmers begon.

Lockdown als kantelpunt

De moeder, hier G, is alleenstaand. Charlies vader overleed door zelfdoding toen Charlie vier was; in de familie van de vader komen depressie en zelfdoding voor. Toen Charlie zes was, oordeelde een onderwijspsycholoog dat hij waarschijnlijk Asperger had, in milde vorm. Tijdens de coronalockdown bracht Charlie veel tijd online door. Volgens G had hij nooit belangstelling getoond voor vrouwelijke dingen. Kort na het einde van de lockdown zei Charlie op weg van school naar huis: "I'm transgender."

G's verhaal lijkt op wat de Amerikaanse onderzoeker Lisa Littman in 2018 op basis van 256 vragenlijsten van ouders beschreef als rapid-onset gender dysphoria: genderdysforie die voor het eerst tijdens of na de puberteit opkomt, samen met meer gebruik van internet en sociale media. Littman noemt het een hypothese die klinisch niet gevalideerd is (bron).

Online contact, geen eerdere signalen

Charlie vertelde zijn moeder dus dat hij zijn trans-identiteit vond na gesprekken met transgender personen op internet, tijdens de lockdown. G denkt dat niet zijn gender maar zijn Asperger maakt dat hij zich anders voelt. Zij stelt het scherp:

G erkent dat er kinderen en volwassenen zijn die werkelijk het gevoel hebben in het verkeerde lichaam te zitten. Maar zij ziet een grote toename van jongeren die willen veranderen en vraagt zich af of websites dat aanmoedigen.

De kliniek: meteen over puberteitsremmers

Via de huisarts kwam Charlie bij de kliniek van de DHB (District Health Board). Bij het eerste bezoek werd hij direct met de gekozen naam aangesproken en kreeg G te horen dat de kliniek de "correct pronouns" gebruikt. Charlie kreeg uitleg over puberteitsremmers. G en haar zeventienjarige zoon moesten ook naar een vruchtbaarheidskliniek om zaad te laten opslaan; G vraagt zich af waarom dat nodig is als de remmers veilig en omkeerbaar zijn. Na twee bezoeken vreest zij dat de remmers de volgende keer worden aangeboden.

De arts noemde puberteitsremmers volgens G:

Dat is stelliger dan het onderzoek toelaat. De systematische review die de Universiteit van York voor de Britse Cass Review maakte, concludeert dat onderzoek van hoge kwaliteit naar puberteitsremming ontbreekt en dat botgezondheid en lengtegroei tijdens de behandeling in het gedrang kunnen komen (bron). Het eindrapport van de Cass Review schrijft dat alleen de Zweedse en de Finse richtlijn het gebrek aan robuust bewijs verbinden aan de aanbeveling om behandelingen binnen onderzoeksverband te geven (bron). In Engeland stopte de NHS in maart 2024 met het routinematig voorschrijven van puberteitsremmers aan minderjarigen (bron). In een Nederlands onderzoek onder 143 jongeren die met puberteitsremmers begonnen, ging 87 procent door met geslachtshormonen; de onderzoekers schrijven dat niet te zeggen is of de remmers zelf die uitkomst beïnvloedden (bron).

De rol van school

G vraagt zich hardop af of het onderwijs zelf de trend versterkt:

Over sociale transitie, zoals een nieuwe naam en andere voornaamwoorden, schrijft de Cass Review dat er bij kinderen geen duidelijk bewijs is voor positieve of negatieve effecten op de mentale gezondheid, en bij adolescenten betrekkelijk zwak bewijs voor enig effect. Wie op jongere leeftijd of vóór het eerste kliniekbezoek sociaal was getransitioneerd, ging wel vaker een medisch traject in; of de sociale transitie daarvan de oorzaak is, valt volgens het rapport niet uit die studies op te maken (bron).

Wat dit verhaal laat zien

• G denkt dat Charlies Asperger, en niet zijn gender, maakt dat hij zich anders voelt.
• Een arts die puberteitsremmers "volkomen veilig en omkeerbaar" noemt (vertaald), zegt meer dan het beschikbare onderzoek onderbouwt.
• De combinatie autisme, depressie in de familie en plotselinge trans-identiteit hoort tot een onderzoek te leiden, niet tot een recept.
• G stelt haar vragen uit zorg om haar zoon, en schrijft dat talloze andere ouders in dezelfde situatie lijken te zitten.

Voor Nederlandse ouders

Herken je dit patroon, neem dan niet de affirmatieve route als enige route. Vraag om diagnostiek voor autisme, voor angst, voor trauma. Vraag waarom de kliniek de Cass Review niet bespreekt. Vraag waarom er geen exploratieve psychotherapie wordt aangeboden voor er over puberteitsremmers wordt gepraat. Op Transouders.nl staan ervaringen van Nederlandse ouders die deze vragen hebben gesteld.