Kritiek op spraakmakende studie over wetgeving en zelfmoordpogingen: cijfers na de wet leunen op één staat

Het is een bekend argument in het debat over genderzorg en transgenderbeleid: wetten die de rechten van transgender jongeren beperken, zouden zelfmoordpogingen bij deze jongeren doen toenemen. Een studie van Lee en collega's, in september 2024 gepubliceerd in Nature Human Behaviour, kwam tot die conclusie (bron). Op 28 mei 2026 verscheen in hetzelfde tijdschrift een methodologische kritiek van J. Cohn, Peter Sim en Kathleen Kerr (bron), samen met een weerwoord van de oorspronkelijke auteurs (bron). De kritiek zet vraagtekens bij hoe stevig de onderliggende cijfers zijn.

Wat de oorspronkelijke studie beweerde

Lee e.a. vergeleken Amerikaanse staten die tussen 2018 en 2022 wetten aannamen die de rechten van transgender en non-binaire mensen beperken, met staten die dat niet deden. Volgens de samenvatting van de studie ging het om 48 wetten in 19 staten en om gegevens van 61.240 transgender en non-binaire jongeren van 13 tot 24 jaar. De auteurs rapporteren dat het aantal zelfgerapporteerde zelfmoordpogingen in het voorgaande jaar onder 13- tot 17-jarigen vanaf het eerste jaar na invoering van zulke wetten statistisch significant toenam, en dat de wetten het aantal pogingen met 7 tot 72 procent verhoogden. De auteurs zijn huidige of voormalige medewerkers van The Trevor Project, zo staat in de belangenverklaring bij hun weerwoord.

Eén staat speelt de hoofdrol

De kritiek van Cohn, Sim en Kerr noemt in de inleiding drie punten: de concentratie van de gegevens van na de invoering in één enkele staat, de keuze van de controlestaten en de aannemelijkheid van parallelle trends (de aanname dat de cijfers in de vergeleken staten zich zonder de wetten gelijk zouden hebben ontwikkeld), en het feit dat de uitkomsten verschillen naargelang de gekozen analysemethode. Uit het weerwoord blijkt dat die ene staat Idaho is: Lee e.a. erkennen daarin de "prominente rol van Idaho in de schattingen van na de wet" (vertaald).

De volledige tekst van de kritiek staat achter een betaalmuur. Volgens de toelichting van de Society for Evidence-Based Gender Medicine (SEGM), de organisatie waaraan eerste auteur Cohn verbonden is, leverde alleen Idaho gegevens voor het tweede en derde jaar na invoering, ging het daar om ongeveer honderd respondenten per meetmoment, en waren de twee betrokken wetten uit 2020, over schoolsport en over geboorteakten, in het najaar van 2020 al door de rechter geblokkeerd (bron). Geen van beide wetten ging volgens SEGM over medische behandeling van minderjarigen.

Wat de oorspronkelijke auteurs antwoorden

Lee e.a. houden vast aan hun conclusie. In hun weerwoord schrijven zij dat de prominente rol van Idaho een verwacht kenmerk is van onderzoek naar beleid dat staten op verschillende momenten invoeren, dat aanvullende analyses hun vergelijking tussen staten ondersteunen, dat hun modellen rekening hielden met de coronapandemie, en dat het publieke debat over zulke wetten deel is van het mechanisme waarlangs wetten het welzijn raken en geen verstorende factor.

Ook bij de kritiek hoort een kanttekening. Op 11 juni 2026 publiceerde het tijdschrift een correctie op de belangenverklaring: in de eerste versie stond dat er geen belangen waren, in de gecorrigeerde versie staat dat Cohn aan SEGM verbonden is en van SEGM geld kreeg voor congresbezoek en publicatiekosten (bron).

Wat dit betekent voor het debat

Cohn, Sim en Kerr schrijven dat zij met hun kanttekeningen een zorgvuldige en transparante interpretatie van de gerapporteerde schattingen willen ondersteunen. De omgekeerde conclusie, dat wetgeving geen effect heeft op het welzijn van deze jongeren, trekken zij in die inleiding niet. Voor ouders die met stellige cijfers over zelfmoordpogingen worden geconfronteerd, is deze uitwisseling een reden om verder te kijken dan de krantenkop en te vragen welke data er precies achter zo'n claim zitten: uit hoeveel staten, van hoeveel jongeren, en over welke wetten.