Wanneer je trans-kind het contact verbreekt

De Amerikaanse oudergroep PITT schat dat ongeveer 10 procent van de familieleden die de transitie van een volwassen kind niet onderschrijven in meer of mindere mate van dat kind vervreemd raakt. In februari 2023 publiceerde PITT de uitkomsten van een eigen enquête onder vervreemde ouders, met de kanttekening dat die alleen iets zegt over de eigen achterban.

Wat het cijfer "10 procent" wel en niet zegt

PITT schrijft dat vervreemding binnen de eigen gemeenschap nog altijd betrekkelijk zeldzaam is. Op basis van 149 reacties op deze enquête en ruim 1.000 reacties op een tweede, nog lopende enquête schat PITT dat ongeveer 10 procent van de familieleden die PITT "sex-realist" noemt in enige mate vervreemd raakt van een volwassen kind dat zich als trans identificeert. PITT noemt dat zelf een zeer ruwe schatting: het bereik van de enquêtes is beperkt en het werkelijke cijfer kan hoger of lager liggen.

Het bijbehorende rapport telt 146 respondenten, de meesten van hen ouders. Volgens dat rapport is de enquête niet representatief voor alle gezinnen die door een conflict over gender vervreemd zijn, maar alleen voor de achterban van PITT (bron).

Het moment waarop het contact wegvalt, beschrijft PITT zo (vertaald uit het Engels):

Volgens PITT krijgen jongeren en jongvolwassenen op de servers en subreddits waar zij veel tijd doorbrengen te horen dat hun ouders hen haten als ze hen niet bevestigen, en dat de online groep alle familie is die ze nodig hebben.

Veel kinderen houden contact met iemand in de familie

Een terugkerend thema in de antwoorden is dat een volwassen kind het contact met sommige familieleden verbreekt, maar met anderen in contact blijft, bijvoorbeeld met een broer of zus of met de andere ouder. PITT raadt ouders aan voorzichtig te zijn met het betrekken van andere familieleden bij de vervreemding: zij kunnen de relatie niet herstellen, want dat is uiteindelijk iets tussen ouder en kind. Een familie die in kampen uiteenvalt, helpt volgens PITT niet.

De vraag "levende dochter of dode zoon"

PITT beschrijft ouders die bij het lezen van het onderzoek het gevoel krijgen in een omgekeerde wereld te zijn beland. In het artikel staat (vertaald uit het Engels):

PITT verwijst hierbij naar een Zweeds cohortonderzoek van Dhejne en collega's uit 2011 onder 324 personen die tussen 1973 en 2003 een geslachtsaanpassende operatie ondergingen. Dat onderzoek vond na de operatie een hogere sterfte door zelfdoding dan bij controlepersonen uit de algemene bevolking. Het vergelijkt niet de kans vóór en na de behandeling. De onderzoekers schrijven zelf dat hun studie geen uitspraak toelaat over de werkzaamheid van de behandeling en dat de uitkomsten niet zo gelezen mogen worden dat de behandeling zelf de sterfte verhoogt (bron).

Tijd en hulpmiddelen

Volgens PITT gaf ongeveer 80 procent van de familieleden die de enquête invulden aan dat de vervreemding hen veel of zeer veel leed bezorgt. PITT tekent daarbij aan dat wie er weinig last van heeft de enquête minder snel invult. Wie aangaf geen of slechts enig leed te ervaren, was volgens PITT doorgaans al langer vervreemd. PITT haalt het boek Rules of Estrangement van psycholoog Joshua Coleman aan (vertaald uit het Engels):

PITT legt dat zo uit: ouders die hun situatie en hun pijn volledig aanvaarden, kunnen daar op den duur mogelijk voorbij komen.

Wat ouders elkaar aanraden

Het rapport bevat een lijst met aanbevelingen van de ouders zelf. PITT schrijft erbij dat het geen van de adviezen onderschrijft. Op de lijst staan onder meer:

• verwachtingen over de afloop loslaten;
• aansluiten bij een oudergroep;
• een netwerk van familie en vrienden opbouwen;
• therapie proberen of werken met iemand die in vervreemding gespecialiseerd is;
• goed voor jezelf zorgen: bewegen, de natuur in gaan, schrijven, nieuwe bezigheden zoeken.

Soms is afstand de beste optie

PITT schrijft dat volwassen kinderen met psychische problemen zich soms zo kwetsend tegenover hun familie gedragen dat het de ouders of andere familieleden zijn die het contact moeten verbreken. Heeft het kind zelf het contact verbroken, dan kiest de rest van de familie er soms voor het niet te herstellen. Ouders kunnen daarbij volgens PITT grote opluchting voelen, gemengd met schuldgevoel. Ook als het de beste optie is, is het nooit een makkelijke beslissing.

Voor Nederlandse ouders

De enquête van PITT gaat over de eigen, overwegend Engelstalige achterban. De verhalen die binnenkomen bij Transouders.nl komen overeen met wat PITT beschrijft. Wie te maken heeft met een kind dat het contact heeft verbroken, staat niet alleen. Het Cardinal Support Network in de VS biedt begeleiding van ouder tot ouder (bron); in Nederland werken we aan iets vergelijkbaars.

Bron: "Coming to Terms with Alienation: The PITT Estrangement Survey", PITT (Substack), 16 februari 2023. Vermeld op de bronnenpagina van Cardinal Support Network.