Voor ouders. Vragen mogen. Stilstaan helpt.
Voor ouders van kinderen en jongeren met gendervragen — informed consent, signalen, alternatieven voor "affirmation only", lotgenoten.
Jilles Smids: niet-medische interventies horen voorop te staan bij genderdysforie in de puberteit
Nederlandse ethicus Jilles Smids publiceerde in de European Journal of Developmental Psychology een fundamenteel artikel. Generazione D bracht het in het Italiaans. Dit is wat ouders moeten weten.
Wat Smids schrijft
Het ethische principe van proportionaliteit zegt dat een arts altijd kiest voor de minst invasieve effectieve interventie. Bij genderdysforie in de puberteit wordt dat principe genegeerd. De gangbare praktijk start met puberteitsremmers, en wie eenmaal aan de remmers zit, gaat in vrijwel alle gevallen door naar cross-sekse hormonen. Dat is geen open ontwikkelingspad. Dat is een eenrichtingsverkeer dat als zorgvuldigheid wordt verkocht.
Vijf argumenten van Smids
- Paradigmaverschuiving. Zweden, Finland, het Verenigd Koninkrijk en delen van de Verenigde Staten zijn al overgeschakeld op een terughoudend model. Nederland is een uitzondering.
- Bewijsarmoede. Er zijn geen robuuste lange-termijnstudies die laten zien dat medische transitie bij adolescenten het lijden verlaagt of dat de baten opwegen tegen de schade.
- Veranderde populatie. De huidige doelgroep is voor het overgrote deel meisjes met psychiatrische comorbiditeit. Dat is een fundamenteel ander profiel dan de klassieke patient waarop het protocol was gebaseerd.
- Identiteitsrisico. Puberteitsremmers brengen identiteit niet tot stilstand. Zij fixeren haar. 95% van de jongeren die remmers krijgen, kiest daarna voor hormonen. Dat is geen toeval.
- Reversibiliteit. Psychotherapie, psychosociale steun en watchful waiting zijn omkeerbaar. Hormonen en chirurgie niet. Daar volgt de hierarchie uit, niet andersom.
Citaten
"Minder invasieve opties moeten voorrang krijgen waar zij potentieel effectief zijn." — Jilles Smids
"Vrijwel alle adolescenten die puberteitsremmers krijgen, gaan vervolgens door met hormonale behandeling." — Jilles Smids
"Autonomie alleen vormt geen zelfstandige grond voor het aanbieden van medische behandelingen." — Jilles Smids
Niet hetzelfde als conversietherapie
De gender-affirmerende lobby zet elke kritische therapie weg als 'conversie'. Smids ontkracht dat. Niet-medische interventies hebben als doel het lijden van het kind te verminderen. Zij hebben niet als doel een identiteit te wijzigen. Het verschil zit in de intentie van de behandeling en in wat als succes wordt gerekend. Wie helpt slapen, eten, sociaal functioneren, dwingt geen identiteit op. Wie meteen hormonen voorschrijft, doet dat wel.
Wat dit voor ouders betekent
Als ouder van een kind dat dysforie ervaart, hoef je geen ja te zeggen tegen het eerste protocol dat een kliniek aanbiedt. Smids levert een ethische onderbouwing voor wat veel ouders intuitief al voelen: eerst de psychische, sociale en ontwikkelingsfactoren onderzoeken, dan pas medisch ingrijpen overwegen. De volgorde mag niet andersom zijn. Niet bij een puber, niet bij een tiener, niet bij een kind dat nog geen volwassen brein heeft.
Conclusie
Smids levert geen polemiek. Hij levert een geneeskundig-ethisch argument waarop een hele beroepsgroep zal moeten reageren. Niet-medische interventies eerst is geen voorzichtige tussenpositie. Het is wat goede zorg in elke andere context altijd al doet: minst invasief, omkeerbaar, ondersteunend. Genderzorg moet zich daaraan houden.